Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế và xã hội, nhiều nguồn chiếu sáng với đa dạng các thiết bị hiện đại như đèn giao thông, biển quảng cáo, các nhà hàng, quán bar, các cơ sở sản xuất công nghiệp, nhà máy, trung tâm thương mại, … đã gây nên tình trạng ô nhiễm ánh sáng đáng báo động.
Theo số liệu thống kê từ Tạp chí Science Advances, trên thế giới có đến 80% dân số phải sống trong tình trạng ô nhiễm ánh sáng, đặc biệt là tại châu Âu và Hoa Kỳ, 99% người dân phải chịu ảnh hưởng nặng nề từ ô nhiễm ánh sáng. Hiện nay, ô nhiễm ánh sáng ở Việt Nam đang trở thành một vấn đề cấp thiết đặc biệt là ở khu vực các thành phố lớn.
Ô nhiễm ánh sáng là gì?
Ô nhiễm ánh sáng (light pollution) là một khái niệm không mới mẻ hiện nay nhưng lại chưa được phổ biến rộng rãi đến người dân. Đặc biệt, ô nhiễm ánh sáng còn gây ra nhiều hệ lụy ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà chúng ta cần phải lưu ý.
Ô nhiễm ánh sáng là sử dụng ánh sáng không đúng mục đích hoặc lạm dụng ánh sáng nhân tạo một cách quá mức, gây ra sự khó chịu cho con người. Dưới đây là những loại ô nhiễm ánh sáng thường thấy mà chúng ta ít nhiều đều trải qua hằng ngày.
Có những loại ô nhiễm ánh sáng nào?
Ánh sáng xâm nhập (light trespass): Là loại ô nhiễm ánh sáng xảy ra khi ánh sáng xâm chiếm vào địa phận của người khác theo cách mà họ không hề mong muốn. Ví dụ như bị chiếu đèn từ nhà bên cạnh làm mất ngủ do ánh sáng quá mạnh hoặc người lưu thông trên đường chiều đèn gây hạn chế tầm nhìn trong đêm của người khác.
Ánh sáng chói (glare): Là loại ô nhiễm ánh sáng đối lập giữa khoảng sáng và tối trong tầm nhìn. Nếu bị chiếu sáng thẳng vào mắt thì người tham gia giao thông có thể bị mất tầm nhìn lên đến 1 giờ.
Lạm dụng ánh sáng (over-illumination): Là ô nhiễm ánh sáng do sử dụng quá mức. Điển hình cho tình trạng này là việc lạm dụng ánh sáng ở Mỹ đã gây lãng phí khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Tình trạng ô nhiễm ánh sáng tại Mỹ
Ánh sáng lộn xộn (clutter): Là ô nhiễm ánh sáng do hiện tượng nhiều luồng sáng quá mức xuất hiện cùng một lúc gây mất tập trung cho mắt người. Loại ánh sáng này có thể bắt gặp nhiều trên đường phố khi những ánh đèn và nguồn sáng từ nhiều phía phát ra.
Ánh sáng chiếm dụng bầu trời (sky glow): Là ô nhiễm ánh sáng do loại ánh sáng thường xảy ra ở nơi có mật độ dân cư đông đúc và có nhiều quầng sáng, vầng sáng phát tán từ nhiều nguồn khác nhau và phản chiếu lên bầu trời.
Tác hại của ô nhiễm ánh sáng:
Ô nhiễm ánh sáng đã gây ra nhiều tác hại trực tiếp và gián tiếp đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của chúng ta. Những tác hại đó có thể kể đến như: gây mệt mỏi, căng thẳng, rối loạn lo âu, suy giảm sinh lý, rối loạn nhịp sinh học thậm chí là tác nhân gây ung thư.
Bên cạnh đó, ô nhiễm ánh sáng còn gây nên sự lãng phí về năng lượng bởi việc chiếu sáng chiếm đến ¼ năng lượng tiêu thụ trên thế giới và trong đó có từ 50% đến 90% ánh sáng không cần thiết ở các tòa nhà.
Mặt khác, ô nhiễm ánh sàng còn phá vỡ hệ sinh thái, làm rối loạn thói quen sinh học của các loài sinh vật, dẫn đến giảm thiểu số lượng loài và nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng.
Cần làm gì để hạn chế tình rạng ô nhiễm ánh sáng như hiện nay?
Mặc dù vấn nạn này chưa thể khắc phục triệt để nhưng chúng ta có thể hạn chế ô nhiễm ánh sáng bằng các việc:
- Tắt các thiết bị chiếu sáng khi không sử dụng trong thời gian dài.
- Không nên dùng quá nhiều đèn chiếu sáng cho cùng một khu vực.
- Sử dụng đúng chức năng của từng loại đèn và dùng đèn có công suất chiếu sáng phù hợp, tránh gây lãng phí năng lượng và tiền bạc.
- Không bật đèn có độ sáng cao xuyên đêm ở những khu vực không cần thiết.
- Sử dụng đèn LED tiết kiệm năng lượng và hạn chế sự phát tán ánh sáng không cần thiết vào không gian.
- Lựa chọn các mẫu đèn chiếu sáng có khả năng hẹn giờ, có thể điều chỉnh cường độ chiếu sáng linh hoạt và cho phép người dùng điều khiển từ xa.
Sử dụng bóng đèn LED để tiết kiệm năng lượng và tránh ô nhiễm ánh sáng
